Sobota, 3.06.2000, 8:00-14:00
Moderacja: M. Krotkiewski (Götheborg), W. Szostak (Warszawa)
08:00-08:20
OTYLOSC I ZESPOL METABOLICZNY
J. Kolanowski, Uniwersytet Katolicki w Luveun, Belgia
08:20-08:40
FIZJOLOGIA I BIOLOGIA MOLEKULARNA KOMORKI TLUSZCZOWEJ A PATOGENEZA OTYLOSCI
M. Kozlowski, Discovery Biology, Telik Inc., South San Francisco, USA
08:40-09:00
NEUROHUMORALNA REGULACJA UCZUCIA GLODU.
M. Krotkiewski, Department of Medical Rehabilitation, University of Gothenburg, Sweden
09:00-09:20
WYSILEK FIZYCZNY W ZAPOBIEGANIU/LECZENIU CHOROB UKLADU KRAZENIA I OTYLOSCI
K. Nazar, Hanna Kaciuba-Uscilko, Zaklad Fizjologii Stosowanej Centrum Medycyny Doswiadczalnej i Klinicznej PAN w Warszawie
09:20-09:40
OTYLOSC I INNE CZYNNIKI RYZYKA CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA W POLSCE. OD EPIDEMIOLOGII DO PROFILAKTYKI
W. Szostak, B.Cybulska, Instytut Zywnosci i Zywienia w Warszawie
09:40-10:00
LECZENIE FARMAKOLOGICZNE OTYLOSCI
B. Zahorska-Markiewicz, II Katedra Patofizjologii Slaskiej AM w Katowicach
10:00-10:20
POLSKIE DOSWIADCZENIA I METODY W LECZENIU CUKRZYCY
J. Taton, Klinika Chorob Metabolicznych i Diabetologii, Szpital na Brodnie w Warszawie
10:20-10:40
HIGIENA ZYWIENIA I ROZWOJ ALERGII
K. Madalinski, Zaklad Immunologii Instytutu Zdrowia Dziecka w Warszawie
10:40-11:00
ZATRUCIE SRODOWISKA W POLSCE, ROLA ZYWIENIA, MOZLIWOSCI ZAPOBIEGANIA
Z. Zachwieja, Zaklad Bromatologii Kolegium Medicum Uniwersytetu Jagielonskiego w Krakowie
11:00-11:20
PRZERWA
11:20-11:40
ANTYOKSYDANTY I ICH ROLA W ZYWIENIU
J. Oszmianski, Akademia Rolnicza, Wydzial Technologii przetworstwa
owocow i warzyw, Wroclaw
11:40-12:00
ZYWIENIE A OTYLOSC U DZIECI W WIEKU SZKOLNYM
Irena Kirdzik, Liceum Medyczne, Grodno, Bialorus
12:00-12:20
WARUNKI SRODOWISKOWE I FAKTYCZNY MODEL ZYWIENIA LUDNOSCI LITWY
Tatjana Grygorowicz, Anna Medeiszenia, Centrum Zdrowia Publicznego Okregu Wilenskiego, Litwa
12:20-13:00
Dyskusja okraglego stolu. Odpowiedzi ekspertow na pytania dotyczace leczenia cukrzycy, otylosci, nadcisnienia
13:00-14:00
Rownolegla sesja posterowa - Wystawa/prezentacja produktow firm farmaceutycznach
Sesja posterowa:
PODSTAWOWA PRZEMIANA MATERII JAKO INTEGRALNY WSKAZNIK ADEKWATNOSCI ZESTAWU ZREDUKOWANYCH DIET
K. Lawinski, Akademia Medyczna w Minsku, Bialorus
EPIDEMIOLOGIA CUKRZYCY INSULINOZALEZNEJ I JEJ POWIKLAN W MIESCIE GRODNO
H. Zaborowski, I. Zaborowski, Akademia Medyczna w Grodnie, Szpital Kliniczny nr 3 w Minsku, Bialorus
OBJETOSCIOWA ZAWARTOSC WSKAZNIKOW KRWI U CHORYCH NA CUKRZYCE TYPU I
S. W. Cyszkowski, L. W. Nikonowa, A. W. Gladkiewicz, W. G. Cyszkowski, Grodno Medical Institute, Belarus
ZYWIENIE A OTYLOSC
Janina Blagosklonna, Jaroslaw Rafalski, St. Petersburski Panstwowy Uniwersytet Medyczny, Rosja
OTYLOSC I ZESPOL METABOLICZNY
J. Kolanowski, Uniwersytet Katolicki w Louvain (UCL), Bruksela, Belgia
Termin "Zespol Metaboliczny" oznacza wspolistnienie otylosci brzusznej, opornosci na insuline, zmniejszonej tolerancji
glukozy i podwyzszenia poziomu trojglycerydow w osoczu z rownoczesnym obnizeniem poziomu cholesterolu HDL oraz
nadcisnieniem tetniczym, skad zwiekszone ryzyko chorob sercowo-naczyniowych. Opornosc na insuline nie jest
odpowiedzialna za calosc tego zespolu, bedac niemniej istotnym mechanizmem zmniejszonej tolerancji glukozy. Nie moze byc natomiast uwazana za istotny mechanizm nadcisnienia
tetniczego i za wspolistniejace zaburzenia krzepniecia krwi i czynnosci srodblonka naczyn krwionosnych. Zaburzenia te sa
prawdopodobnie zwiazane z nadmierna iloscia i aktywnoscia lipolityczna tkanki tluszczowej w jamie brzusznej i zwydzielaniem przez te komorki tluszczowe licznych peptydow
(takich jak angiotensyna, PAI-1, adiponektyna lub ASP), ktore moga powodowac opornosc na insuline i zaburzenia czynnosci
ukladu krazenia. Wyjasnienie tych mechanizmow jest istotne dla skutecznego zapobiegania chorobom sercowo-naczyniowym.
FIZJOLOGIA I BIOLOGIA MOLEKULARNA KOMORKI TLUSZCZOWEJ A PATOGENEZA OTYLOSCI Our growing understanding of type II diabetes now makes it possible to develop drugs that correct its underlying pathophysiology.
One of the major physiological abnormalities in type II diabetes is insulin resistance, which is defined as a decreased ability of insulin to stimulate its signaling pathway.
Potential mechanisms for insulin resistance can be found at many levels of the insulin signaling pathway.
The earliest step which can be reasonably targeted with a small molecule is the insulin receptor autophosphorylation that occurs in response to insulin binding.
Autophosphorylation of the insulin receptor allows it to phosporylate specific substrates and initiates the insulin signaling cascade.
A drug that enhances insulin receptor autophosphorylation should functionally reverse the entire range of manifestations of insulin resistance.
Furthermore, by acting at this specific site, such a drug should avoid unanticipated side effects.
Telik, using its proprietary TRAPÔ drug discovery technology, has discovered a small molecule capable of enhancing insulin receptor autophosphorylation.
The activity profile of this compound, as well as those of compounds being pursued by other groups that also target insulin receptor activation, will be reviewed. NEUROHUMORALNA REGULACJA UCZUCIA GLODU Ostatnie lata zaktualizowaly znana od dawna koncepcje dwoch przeciwstawnie dzialajacych osrodkow podwzgorzowych, osrodka glodu LH i sytosci VMH. Anatomicznie wzbogacono ostatnio koncepcje o wspolzaleznym osrodku PVN (nucleus paraventricularis) i AC (nucleus arcuatus), gdzie znaleziono neurony i receptory dla wiekszosci neuropeptydow. Od poczatku wiadomo bylo, ze osrodek VMH dziala pooprzez stymulacje ukladu wspolczulnego i LH – przywspolczulnego. Osrodki podwzgorzowe sa miejscem integracji sygnalow afferentnych z obwodu (receptory i wlokna n. blednego i informacja za posrednictwem neuropeptydow insuliny i leptyny). Osrodki podwzgorzowe moduluja te informacje za posrednictwem szlakow do platow czolowych (swiadomy/kulturowy stosunek do procesow spozycia) i szlakow biegnacych do osrodkow zwiazanych z wechem i wzrokiem. Procesy integracji modulowane sa rowniez przez neurotransmitory, na ktorych stezenie i receptory wplywa szereg nowoczesnych lekow. Osrodki podwzgorzowe wplywaja rowniez na zwiekszenie spozycia poprzez oreksyny i mozliwie poprzez NPY, a na zmniejszenie poprzez melanokortyne i jej receptor MCR-4 oraz nowo odkryty neuropeptyd - CART. Leptyna jak i uklad CRH/urokortyna i NPY nie dzialaja bezposrednio, tylko posrednio za posrednictwem hormonow przewodu pokarmowego, np. CCK. W dalszym ciagu wiemy bardzo malo na temat regulacji uczucia glodu u czlowieka. Dokonuje sie bardzo wiele nieupowaznionych ekstrapolacji z doswiadczen na szczurach. Wiemy napewno, ze system regulacji charakteryzuje tzw. nadobfitosc. Oznacza to ze wylaczenie jednego szlaku (np. droga manipulacji genetycznych) nie wywoluje najczesciej ani otylosci ani niedowagi, stad pesymizm co do nowych lekow opartych na neuropeptydach. Nowe nadzieje budza mozliwosci zmiany struktury genow Mahoniowego i PTP-1B kodujacych niewrazliwosc na insuline. Indukowana punktowa mutacja tych genow zapobiega rozwoju cukrzycy i otylosci – jest nowa metoda leczenia i nadzieja na nowe milenium na zahamowanie „epidemii" obu tych schorzen.
WYSILEK FIZYCZNY W ZAPOBIEGANIU/LECZENIU CHOROB UKLADU KRAZENIA I OTYLOSCI Mala aktywnosc ruchowa uznawana jest za niezalezny czynnik ryzyka choroby wiencowej serca. Sprzyja ona rowniez OTYLOSC I INNE CZYNIKI RYZYKA CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA W POLSCE: OD EPIDEMIOLOGII DO PROFILAKTYKI Polska cechuje sie bardzo duza umieralnoscia na chorobe niedokrwienna serca (ChNS). Pozostaje to w zwiazku z duzym nasileniem czynnikow ryzyka tej choroby. Wybrane czynniki ryzyka ChNS w Warszawie i Polsce pol.-wsch. w 1993 r. (Pol-MONICA):
M Kozlowski, Discovery Biology, Telik Inc., South San Francisco, USA
M. Krotkiewski, Department of Medical Rehabilitation, University of Gothenburg, Sweden
Krystyna Nazar, Hanna Kaciuba-Uscilko, Zaklad Fizjologii Stosowanej, Centrum Medycyny Doswiadczalnej i Klinicznej PAN w Warszawie
rozwojowi nadcisnienia, otylosci i cukrzycy insulino-niezaleznej.Glownymi mechanizmami lezacymi u podloza patogennego wplywu ograniczenia aktywnosci ruchowej sa zmniejszenie wrazliwosci na insuline i aktywnosci lipazy lipoproteinowej w miesniach szkieletowych. Korzystne efekty systematycznie wykonywanych wysilkow fizycznych obejmuja: zwiekszenie dobowego wydatku energii, zwiekszenie beztluszczowej masy ciala (miesni), zmniejszenie ogolnych zasobow tkanki tluszczowej, czemu towarzyszy redukcja ilosci tluszczu zgromadzonego w jamie brzusznej. Stwierdzono rowniez obnizenie cisnienia tetniczego i zwiekszenie zaleznej od srodblonkawazorelaksacji, poprawe tolerancji weglowodanow i zwiekszenie wrazliwosci miesni na insuline, obnizenie podstawowego stezenia insuliny we krwi, poprawe profilu lipidowego krwi (obnizenie stezenia triacylogliceroli i wzrost stezenia lipoprotein o wysokiej gestosci), korzystne zmiany w ukladzie hemostazy (zmniejszenie agregacji plytek, obnizenie stezenia inhibitora tkankowego aktywatora plazminogenu [PAI-1], aktywacja fibrynolizy). Nowe badania wykazaly ponadto zmniejszenie pod wplywem treningu
stezenia we krwi bialka C-reaktywnego (bialko ostrej fazy), uwazanego m.in. za wskaznik zagrozenia zawalem miesnia sercowego i
rozwojem zmian zakrzepowych w naczyniach. Wsrod korzystnych efektow aktywnosci ruchowej wymieniane sa rowniez aspekty psychologiczne regularnie wykonywanych wysilkow (dzialanie antydepresyjne i anksjolityczne). Szeroko dyskutowany jest w pismiennictwie rodzaj wysilkow fizycznych, ktore powinny byc zalecane w profilaktyce i leczeniu chorob ukladu krazenia i otylosci. Obecnie coraz
czesciej postulowana jest koniecznosc uwzgledniania w programie treningowym cwiczen
z pokonywaniem oporu (cwiczenia silowe).Molekularne mechanizmy profilaktycznych efektow wysilkow fizycznych w chorobach ukladu krazenia i przemiany materii nie sa dotychczas w pelni wyjasnione. Nowe kierunki badan zmierzaja do poznania wplywu czynnikow srodowiskowych i aktywnosci ruchowej (lub jej braku) na ekspresje i funkcje genow zwiazanych z predyspozycja do rozwoju tych chorob.
W. Szostak, B. Cybulska, Instytut Zywnosci i Zywienia w Warszawie
|
|
Warszawa |
Polska pol.-wsch. |
||
|
mezczyzni |
kobiety |
mezczyzni |
kobiety |
|
|
Spozycie tluszczu (% energii) |
41,0 |
39,2 |
36,2 |
34,4 |
|
Spoz. nasyc. kw. tl. (% energii) |
14,7 |
14,2 |
14,4 |
13,7 |
|
Spoz. cholesterolu (mg/dzien) |
433 |
302 |
460 |
327 |
|
Palenie papierosow (% populacji) |
50 |
33 |
54 |
20 |
|
BMI 30 kg/m2 (% populacji) |
22 |
29 |
15 |
? |
|
Nadcisnienie tetnicze (% populacji) |
46 |
36 |
44 |
43 |
|
Chol.całk. > 200 mg/dl (% populacji) |
70 |
67 |
64 |
63 |
|
LDL-chol 160 mg/dl (% populacji) |
30 |
24 |
19 |
22 |
|
Triglicerydy 200 mg/dl (% populacji) |
15 |
6 |
18 |
12 |
Po 1980 r. zmniejszylo sie spozycie produktow pochodzenia zwierzecego na rzecz zwiekszenia konsumpcji zywnosci roslinnej. Ogolne spozycie energii i tluszczow zwierzecych zmalalo. Zmniejszylo sie takze wydatkowanie energii w zwiazku z bardzo szybkim rozwojem motoryzacji. Zapadalnosc i umieralnosc na choroby ukladu krazenia zmniejszyla sie, co nalezy wiazac glownie ze zmniejszeniem spozycia nasyconych kwasow tluszczowych. Obserwuje sie jednak slabo wyrazona tendencje do zwiekszenia odsetka ludzi otylych.
W referacie wykorzystane zostana opracowania programow: Pol-MONICA (S. Rywik, J. Pajak) i Narodowego Programu Profilaktyki Cholesterolowej, a takze prace Instytutu Zywnosci i Zywienia (W. Sekula). Polskie Towarzystwo Kardiologiczne opracowalo rekomendacje dotyczace profilaktyki choroby niedokrwiennej serca, oparte czesciowo na doswiadczeniach zebranych w toku realizacji Narodowego Programu Profilaktyki Cholesterolowej. Rekomendacje obejmujs szacunek ogolnego ryzyka ChNS na podstawie wystepowania i kojarzenia sie czynnikow ryzyka: palenie tytoniu, stezenia LDL-chol, stezenia HDL-chol, Hlp rodzinna, cisnienie krwi, wiek, plec menopauza, ChNS w rodzinie lub u pacjenta, choroby innych tetnic, cukrzyca. Intensywnosc zwalczania czynnikow ryzyka, szczegolnie hiperlipidemii, zalezy od stopnia ryzyka ogolnego. Duze znaczenie przywiazuje sie do racjonalizacji zywienia i zwalczania otylosci. Zasady profilaktyki ChNS sa ntensywnie upowszechniane poprzez szkolenie podyplomowe lekarzy i oswiate zdrowotna.
W referacie wykorzystane zostana opracowania programow: Pol-MONICA (S.Rywik, J. Pajak) i Narodowego Programu Profilaktyki Cholesterolowej, a takze pryce Instytutu Zywnosci i Zywienia (W. Sekula).
LECZENIE FARMAKOLOGICZNE OTYLOSCI Przyczyna otylosci jest dodatni bilans energetyczny wynikajacy z nadmiernego dowozu pokarmu w stosunku do potrzeb organizmu. Dlatego podstawa leczenia otylosci jest uzyskanie ujemnego bilansu energetycznego poprzez zalecenia dietetyczne, aktywnosc fizyczna, modyfikacje zachowan oraz farmakoterapie. POLSKIE DOSWIADCZENIA I METODY W LECZENIU CUKRZYCY Wsrod liczacej 38.665 tys. populacji Polski znajduje sie 4-5% osob chorych na cukrzyce. Te znaczna subpopulacje mozna by scharakteryzowac jak nastepuje: Program wytworzenia kompleksowego modelu opieki diabetologicznej i laczonej o kompleksowym charakterze medyczno-zawodowym, spolecznym a takze intelektualnym, organizacyjnym i finansowym. Program zastosowania w praktyce europejskich celow, zasad, metod optymalizacji opieki diabetologicznej zgodnie z ich ujeciem w Deklaracji Swiatowej Organizacji Zdrowia (Europa) i Miedzynarodowej Federacji Cukrzycowej (IDF-Europa) a takze Europejskiego Towarzystwa Badania Cukrzycy (EASD). Deklaracja z St. Vincent oraz we wszystkich dalszych dokumentach i dzialaniach tych organizacji (z polskim uczestnictwem) az do deklaracji WHO/IDF z Istambulu (1999). Resortowy plan optymalizacji opieki diabetologicznej Plany i dzialania konsultanta krajowego i konsultantow regionalnych w dziedzinie diabetologii. Programy wspierajace jak cykl badan zamawianych w Komitecie Badan Naukowych w zakresie ulepszania opieki diabetologicznej, Bank Srodkow Technicznych do Diagnostyki i Leczenia Cukrzycy, Program Opieki Nad Ciezarnymi z Cukrzyca, Plan Edukacji Terapeutycznej, Plan Monitorowania Jakosci Opieki Diabetologicznej. Plany, wyniki i perspektywy w zakresie tych programow i dzialan przedstawiono z podzialem na cele realne i odlegle wskazujac jednoczesnie na glowne bariery. HIGIENA ZYWIENIA A ROZWOJ ALERGII Wystepowanie alergii atopowej przybiera rozmiary epidemiczne w Europie Zachodniej i USA, a Polska wchodzi w strefe zagrozenia. W gre wchodza czynniki srodowiskowe (m.in. chemiczne, zakazne, zmiana fizjologicznej flory bakteryjnej) ulegajace szybkim zmianom w miare poprawy dobrobytu i wzrostu higieny. Czynniki srodowiskowe powoduja przesuniecie rownowagi limfocytow Th1/Th2 w kierunku ‘proalergicznej’ subpopulacji Th2 i rownowagi produkcji cytokin: interferon gamma (IFN-g)
i interleukiny- 4 (IL-4) – w kierunku IL-4, uwaza sie wiec je za odpowiedzialne za wywolanie modulacji ukladu odpornosciowego, prowadzacej
do rozwoju alergii. ZATRUCIE SRODOWISKA W POLSCE, ROLA ZYWIENIA, MOZLIWOSCI ZAPOBIEGANIA Czy woda pitna moze wplywac na zawartosc makro- i mikropierwiastkow w organizmie czlowieka? Istnieja doniesienia wiazace sklad wody pitnej, spozywanej przez ludzi z zapadalnoscia na choroby serca (wapn, magnez), cukrzyce (cynk), zaburzenia funkcji poznawczych w starszym wieku (wapn), czy tez wzrost toksycznosci niektorych metali (olow, mangan) przy niskiej zawartosci magnezu we wodzie. W naszych dotychczasowych badaniach stwierdzono, iz na terenie Krakowa woda pitna pochodzi z kilku zrodel i jej sklad mineralny jest bardzo zroznicowany. Udzial tych wod pitnych w dziennym zapotrzebowaniu ludzi na wapn, magnez i cynk, a takze w dostarczaniu olowiu miesci sie w granicach od kilku do kilkudzieseciu procent. I tak dla wapnia wynosi on
8–24% , magnezu 4–20%, cynku 1–13%. Olow przedostajacy sie z woda pokrywa 0–40% PTWI. Woda pitna dostarczana jest codzienne, czesto przez wiele lat. Nalezaloby wiec podjac probe zbadania na ile jest to istotny czynnik. Okreslanie rzeczywistych zasobow wapnia, magnezu i cynku w organizmie zdrowego czlowieka napotyka na trudnosci. Zwykle mierzy sie
stezenie pierwiastkow we krwi. Pomaga to w wykrywaniu jedynie zmian patologicznych, a nie daje odpowiedzi
w przypadku slabych i srednich odchylen. Przebadalismy populacje
ponad 100 zdrowych, 6-letnich dzieci z kilku dzielnic Krakowa. Od dzieci tych pobrano krew i wlosy i oznaczono metoda AAS zawartosc wybranych pierwiastkow. Rozrzut wynikow wyrazony wspolczynnikami zmiennosci byl dla krwi kilka razy nizszy, niz dla wlosow. Potwierdza to, iz krew wykazuje silna homeostaze. Natomiast wysokie rozproszenie wynikow uzyskane dla wlosow stwarza pewne nadzieje na znalezienie korelacji pomiedzy stezeniem danego pierwiastka we wlosach, a jego zasobami w organizmie. Zawartosc
badanych pierwiastkow we wlosach dzieci korelowalismy z ich stezeniem w wodzie pitnej. I tak np. dla cynku otrzymalismy silna, dodatnia korelacje. Dalsze badania sa w toku.
ANTYOKSYDANTY I ICH ROLA W ZYWIENIU Tlen jest niezbedny dla funkcjonowania organizmow zywych, ale takze moze je uszkadzac. Z tlenu czasteczkowego moga powstac niebezpieczne dla organizmu reaktywne formy
jak np. tlen singletowy, rodniki wodortlenowe, ponadtlenkowe i inne. Na powstawanie tych zwiazkow ma wplyw stres, stany zapalne organizmu, zatrute srodowisko, metale ciezkie, promieniowanie, papierosy, alkohol, produkty utleniania zywnosci i inne. Powstale aktywne zwiazki niszcza skladniki komorek, wywoluja zmiany w DNA. Moga byc one przyczyna
ponad 60 roznych chorob i zaburzen w organizmie czlowieka jak miazdzyca, cukrzyca, choroby ukladu nerwowoego, nowotwory, zacma i inne.Organizm ludzki posiada wlasne systemy obronne przed wolnymi rodnikami. Moga byc one wzmacniane przez antyoksydanty pochodzace z zywnosci. Do naturalnych antyoksydantow naleza karotenoidy, kwas askorbinowy, tokoferole, polifenole i inne. Szczegolnie duza skutecznosc antyoksydacyjna wykazuja polifenole roslinne. Chronia one przed utlenianiem poprzez pochlanianie tlenu i wolnych rodnikow, chelatowanie metali katalizujacych utlenianie oraz hamujac aktywnosc enzymow utleniajacych jak np. lipoksygenaz. Naturalne przeciwutleniacze polifenolowe wykazuja czesto skutecznosc zblizona do syntetycznych. Niektore z nich jak np. proantocyjanidyny maja 50-krotnie wieksza
aktywnosc przeciwrodnikowa niz witamina E i 18-krotnie wieksza niz kwas askorbinowy.
Ponadto wykazuja wiele cennych wlasciwosci jak odtruwanie organizmu poprzez wiazanie toksycznych metali i alkaloidow, dzialanie przeciwzapalne, antyhepatotoksyczne, przeciwnowotworowe, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne. Polifenole zapobiegaja zakrzepom i miazdzycy naczyn krwionosnych, wzmacniaja sciany naczyn poprzez tworzenie wiazan z kolagenem, zmniejszaja powstawanie histaminy uszkadzajacej sciany naczyn oraz hamuja utlenianie cholesterolu. Zdolnosc tanin do zmiatania wolnych rodnikow oraz wiazania jonow metali - m.in. promieniotworczego strontu 90 zostala wykorzystana w profilaktyce i leczeniu schorzen popromiennych. Pochlaniajac
promieniowanie UV w zakresie 240-360 nm chronia organizm przed szkodliwymi jego skutkami. Antocyjany, czerwone barwniki polifenolowe stosuje sie w leczeniu krotkowzrocznosci, kruchosci naczyn krwionosnych, wrzodow i innych. Antyoksydanty pochodzace z zywnosci, glownie ze swiezych owocow i warzyw, moga byc pomocne w profilaktyce wielu chorob cywilizacyjnych.
ZYWIENIE A OTYLOSC U DZIECI W WIEKU SZKOLNYM Glownym celem tej pracy bylo zbadanie charakteru zywienia dzieci w wieku szkolnym, wplyw na rozwoj nadwagi i wyjasnienie czynnikow, ktore w wiekszym stopniu wplywaja na otylosc, wystepujaca u 0, 4% -1,5% dzieci. Charakterystyczne dla zywienia tych dzieci jest: WARUNKI SRODOWISKOWE I FAKTYCZNY MODEL ZYWIENIA LUDNOSCI LITWY Zachodzaca na Litwie od 10 lat transformacja ustrojowa spowodowala wiele glebokich zmian w roznych obszarach zycia spolecznego, rowniez w dziedzinie zdrowotnej. W ciagu ostatnich lat wciaz narasta swiadomosc duzego wplywu sposobu zywienia na zdrowie czlowieka. W programie
"Ochrona zdrowia na Litwie do 2010 roku" w rozdziale "Zdrowe zywienie" jednym z glownych zadan jest powszechna edukacja spoleczenstwa o zdrowym zywieniu i opracowanie fizjologicznych norm wyzywienia . Do 1997 r. na Litwie nie bylo badan w dziedzinie zywiena, dlatego w latach 1997-1998 byly wykonane badania faktycznego modelu zywienia doroslych wedlug rekomendacji Swiatowej Organizacji Zdrowia. Losowo byla wybrana
grupa 3000 ludzi: 1431 mezczyzn i 1569 kobiet w wieku 20-65 lat z roznych regionow Litwy. Informacje w postaci ankiety, 39 pytan, o zywieniu i stanie zdrowia otrzymano od 72,7% (2182 osob). Analiza danych wykazala: Sesja
posterowa
Barbara. Zaharska-Markiewicz, Katedra Patofizjologii, Slaska Akademia Medyczna, Katowice
Podstawowe farmaceutyki stosowane w leczeniu otylosci to leki:
Najkorzystniej zasycajaco dzialaja leki serotoninergiczne. Jednakze wstrzymane zostalo stosowanie deksfenfluraminy, ktora zwieksza uwalnianie i hamuje wychwyt zwrotny serotoniny w synapsach nerwowych, ze wzgledu na opisanie zmian zastawkowych serca u pacjentow dlugotrwale stosujacych leki hamujace laknienie. Mazyndol – pochodna izoindolowa dziala anorektycznie przez hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny i dopaminy w osrodkowym ukladzie nerwowym. Moze wywolywac liczne objawy niepozadane.
Kluczowa role w patogenezie otylosci odgrywa tluszcz pokarmowy. Dlatego istotny postep w leczeniu otylosci stanowi wprowadzenie Orlistatu (Xenical) – inhibitora lipazy trzustkowej jako leku hamujacego trawienie triglicerydow i zmniejszajacego wchlanianie tluszczow. Orlistat dziala w jelitach hamujac trawienie tluszczow, skutkiem czego 30% zjedzonego tluszczu nie wchlania sie i zostaje wydalonych ze stolcem. Orlistat stosuje sie w dawce 3 x dz po 120 mg/ dobe, przyjmowanej z
glownymi posilkami, z dieta umiarkowanie niskokaloryczna. Zachecajace sa wyniki zastosowania Chitosanu w kuracjach odchudzajacych.
Termogeneze pobudzaja leki adrenomimetyczne (efedryna) oraz metyloksantyny (kofeina). Sibutramina (Meridia) hamujac wychwyt zwrotny serotoniny nasila poposilkowe uczucie sytosci, a poprzez mechanizm adrenergiczny zwieksza termogeneze. Stosowana jest w dawce 10 mg lub 15 mg dziennie.
Trwaja poszukiwania lekow pobudzajacych wybiorczo
J. Taton, Klinika Chorob Metabolicznych i Diabetologii, Szpital na Brodnie w Warszawie
liczba chorych na cukrzyce ogolna, (4-5%)
-1,5 miliona
liczba przypadkow znanych i zarejestrowanych - 800.000
liczba przypadkow nieznanych i nieleczonych - 700.000
chorych leczonych insulina - 300.000
chore na cukrzyce dzieci i mlodziez do 19 r. z - 21.000
Wszystkie prognozy stwierdzaja, ze do roku 2025 liczba chorych na cukrzyce typu 2 na swiecie i w Polsce moze sie podwoic. Taki stan rzeczy jest przyczyna planowania i organizowania wielu dzialan w formie doraznej i dlugookresowych programow i akcji.
W Polsce do najwazniejszych naleza:
K. Madalinski, Zaklad Immunologii, Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie
Poprawa higieny zycia czlowieka zaczyna eliminowac bakterie kwasu mlekowego z przewodu pokarmowego i prowadzi do przesuniecia rownowagi limfocytow w kierunku charakterystycznej przewagi Th2. Poglad ten potwierdzaja badania epidemiologiczne, w ktorych porownano np. czestotliwosc wystepowania alergii w krajach rozwinietychi rozwijajacych sie. Badania dotychczasowe wydaja sie wskazywac, ze zastosowanie we wczesnym okresie zycia probiotykow ma
potencjalne mozliwosci modulacji immunologicznej i w perspektywie – zapobiegania rozwoju alergii. Punktem wyjscia tego rozumowania jest fakt, iz tkanka limfatyczna przewodu pokarmowego jest miejscem, gdzie kolonizujaca flora bakteryjna wplywa na caly organizm. Jako przyklad moga sluzyc bakterie z grupy Lactobacillus, ktore
stymuluja synteze IFN-g przez limfocyty in vitro, a w wiekszych dawkach takze in vivo, wzmacniajac os limfocytow Th1. Ponadto - niedawno odkrytym, silnym czynnikiem cytokinowym, ktory moglby odwrocic zachwiana proporcje Th1/Th2 wydaje sie byc interleukina-12 (IL-12).
Z. Zachwieja, Zaklad Bromatologii PAN, Krakow
J. Oszmianski, Akademia Rolnicza, Wydzial Technologii przetworstwa owocow i warzyw, Wroclaw
Irena Kirdzik, Liceum Medyczne, Grodno, Bialorus
1. Obfitosc posilkow w II polowie dnia, opozniony ostatni posilek.
2. Zuzywanie zbytniej ilosci chleba bialego.
3. Ograniczone spozywanie jarzyn i owocow.
4. Nadmiar tluszczu zywiolowego.
5. Niedobor produktow kwasno mlecznych.
Taki charakter zywienia jest tradycyjny w danym regionie i jest uwarunkowany socjalnie.
Grygorowicz Tatjana, Medeiszenie Anna, Centrum Zdrowia Publicznego Okregu Wilenskiego, Litwa
- wedlug indeksu masy ciala w wieku 19-34 lat normalna wage ciala mialo 59,8 % mezczyzn,
nadwage - 33,9%, a otylosc - 5,4%, w grupie 35-49 lat i 50-64 lat nadwage mieli odpowiednio 44,3% i 48,5%, otylosc -12,3% i 14,5%. Wsrod kobiet w grupie 19-34 lat normalna wage ciala mialo 70,9%, a 35-49 lat - 49,6%, 50-64 lat nadwage mialo 39,7%, a otylosc - 27,9%. Nadwaga najwiecej rozpowszechniona wsrod mieszkancow rejonow Wilenskiego i Kowienskiego.
– srednio w ciagu roku mieszkaniec Litwy spozywa miesa i przetworow miesnych - 58 kg, mleka i przetworow mlecznych -117 kg, chleba i produktow zbozowych - 55 kg, ziemniakow -134 kg, warzyw - 87 kg, owocow i jagod -144 kg.
- wartosc energetyczna calodziennego wyzywiena dla mezczyzn - 2489,3 kcal, kobiet - 1841,5 kcal.
- mieszkancy Litwy spozywaja duzo tluszczow (olej roslinny - 57,6% respondentow) i malo
weglowodanow.
- mezczyzni pala czesciej od kobiet. W grupach 19-34 lat nie pali 28,9% mezczyzn i 77,8% kobiet, 35-49 lat odpowiednio 27,1% i 77,3%, 50-64 lat 50,2% i 93,4%.
Choroby ukladu krazenia sa najczestsza przyczyna zgonow na Litwie.Wadliwe zywienie uwaza sie za najwazniejszy srodowiskowy czynnik ryzyka tych chorob. Chociaz mieszkancy Litwy najczesciej
kupuja produkty wedlug ceny, jednak zasluguje na uwage, ze 15% respondentow duze znaczenie przypisuje wzgledom zdrowotnym.
Rezultaty badan sa przedstawione w 82 tabelach i wykresach, ktore przedstawiaja model zywienia w zaleznosci od socjalnych i ekonomicznych warunkow zycia, miejsca zamieszkania, wyksztalcenia, wieku, plci.
PODSTAWOWA PRZEMIANA MATERII JAKO INTEGRALNY WSKAZNIK ADEKWATNOSCI ZESTAWU ZREDUKOWANYCH DIET
K. Lawinski, Akademia Medyczna w Minsku, Bialorus
Celem pracy bylo badanie dynamiki podstawowej przemiany materii w ciagu 10 dni stosowania diety odchudzajacej. Dobowy deficyt energetyczny wynosil 1800-2000 kcal. Trzy grupy pacjentow uzywalo diety z rozna zawartoscia bialka: pierwsza - 30 g, druga - 123 g, trzecia - 54 g na dobe. Zmiany podstawowej przemiany u pacjentow drugiej i trzeciej grupy byly minimalne. U pacjentow z pierwszej grupy poziom podstawowej przemiany, w porownaniu ze srednim wskaznikiem, wzrosl od 1,5 do 2 razow. Srednia dobowa utrata wagi ciala wyniosla wsrod pacjentow drugiej i trzeciej grupy badanych, odpowiednio - 0,376% i 0,552%, wsrod pacjentow pierwszej grupy - 0,699%. W pracy zostanie omowione znaczenie powyzszych wynikow dla terapii otylosci.
EPIDEMIOLOGIA CUKRZYCY INSULINOZALEZNEJ W I JEJ POWIKLAN W MIESCIE GRODNO
H. Zaborowski, I. Zaborowski, Akademia Medyczna w Grodnie, Szpital kliniczny Nr 3 w Minsku, Bialorus
W pracy prezentujemy wyniki badan epidemiologii cukrzycy insulinozaleznej doroslych w miescie Grodno za 1998
rok. Wedlug naszych danych cukrzyca insulinozalezna wystepuje w 22,0% wszystkich przypadkow cukrzycy u doroslych w tym miescie. Poczatek choroby u co trzeciego mezczyzny (32,3%) i co czwartej kobiety (22,3%) przypada na stosunkowo mlody wiek - do 39 lat. Roznice te obserwuje sie w ciagu okresu zdolnosci do pracy oraz na poczatku wieku emerytalnego i wynosi 65,5% u mezczyzn, 50,1% u kobiet. Ogolnie rozprzestrzenienie cukrzycy insulinozaleznej wsrod mezczyzn rejestruje sie o 1,2 raza czesciej niz wsrod kobiet. U wiekszosci chorych (90,3%) rejestruje sie rozne powiklania, z nich po jednym u 11,9% chorych na cukrzyce insulinozalezna, po dwa - u 8,5%, trzy - 16,9%, cztery - u 15,3% i po wiecej - u 37,7%. U co drugiego chorego stwierdzono katarakte, retinopatie, chorobe wiencowa. W pozniejszym okresie pojawia sie choroba nadcisnieniowa (48,6%), neuropatia czuciowa i zwloknienie miesnia
sercowego na tle miazdzycy tetnic (do 47,2%), zaburzenie krazenia mozgowego krwi (36,1%), nefropatia (23,6%), nefropatia autonomiczna (16,7%), makroangiopatie konczyn dolnych (15,3%), zawal serca (11,1%), stopa cukrzycowa (4,2%). Inwalidztwo w wyniku cukrzycy insulinozaleznej rozwija sie w przeciagu 5,1 lat, charakteryzuje sie ciezkim przebiegiem i w 87,7% przypadkow przyznawana jest I i II grupa. Podniesienie grupy przy kolejnych komisjach nastepuje u 5,5% przypadkow, rehabilitacja czesciowa u 4,4%, pelna medyczna i socjalna rehabilitacja - w pojedynczych przypadkach.
Omawiamy wykorzystanie uzyskanych informacji przy organizacji pomocy leczniczo-profilaktycznej osob cierpiacych na cukrzyce insulinozalezna.
OBJETOSCIOWA ZAWARTOSC WSKAZNIKOW KRWI U CHORYCH NA CUKRZYCE TYPU I
S. W. Cyszkowski, L. W. Nikonowa, A. W. Gladkiewicz, W. G. Cyszkowski, Grodno Medical Institute, Belarus
Przeprowadzone badania dotycza objetosciowej zawartosci tlenu, oksyhemoglobiny, cisnienia dwutlenku wegla i ogolnej zawartosci dwutlenku wegla w krwi zylnej u 82 pacjentow chorych na cukrzyce uzaleznionych od insuliny. U 26 z nich wykryto kwasice ketonowa o roznym stopniu rozwoju. Wyniki badan swiadcza o naruszeniu funkcji przenosnikowej tlenu, w krwi i procesow utleniajaco-redukcyjnych w tkankach u chorych cukrzyca 1 typu z kwasica ketonowa. Przy kwasicy ketonowej zachodza bardziej ciezkie naruszenia przemiany materii, ktore w wiekszym znaczeniu wplywaja na poziom zawartosci tlenu i oksyhemoglobiny w krwi zylnej chorych.
ZYWIENIE A OTYLOSC
Janina Blagosklonna, Jaroslaw Rafalski, St.Petersburski Panstwowy Uniwersytet Medyczny, Rosja
Znaczenie otluszczenia brzusznego w patogenezie zespolu opornosci na dzialanie insuliny. Wyniki badania 1178 chorych na otluszczenie brzuszne, chorobe wiencowa, cukrzyce II typu, nadcisnienie tetnicze, pozwolily na sformulowanie wspolnej patogenezy tych chorob. Wspolnymi byly wzgledny hiperkortycyzm, opornosc na insuline i hiperinsulinemia. Najwczesniejszym odchyleniem od normy, ktore wchodzi w syndrom metaboliczny i moze doprowadzic do pojawienia sie wspomnianych chorob, bylo otluszczenie brzuszne. Leczenie otluszczenia bedzie mialo istotne znaczenie w profilaktyce i leczeniu innych chorob syndromu metabolicznego.